Anonim şirketleri, hisse senetlerini hangi yolla çıkardıkları gözönüne alınarak üç ana grup halinde tasnif etmek mümkündür.
i) Yalnızca T. Ticaret Kanunu'nun hükümlerine tabi, halka açık olmayan anonim ortaklıklar (Hisse
senetleri halka arz edilmemiş anonim ortaklıklar):
Bu tip şirketlerde, şirketin kendi iradesinin hakim olduğu, bu iradenin sadece Ticaret Kanunu'ndaki
amir hükümlerle sınırlandırıldığı görülmektedir. Özellikle anonim ortaklık yakın akrabalardan ve aynı
soyadı taşıyan ortaklar arasından kurulmuşsa, anonim ortaklık sermaye idaresi ve yönetimi de tek
kişinin iradesi ile işleyen bir görüntü verir. Sermaye Piyasası Kanunu'nun ilgilenmediği bu tip şirketler,
halkın küçük tasarruflarını toplayıp bu yolla özsermaye birikimi sağlama yolunu
benimsemediklerinden, sermaye piyasasının gelişmesine yardımcı olmayan veya bu piyasada
etkinliği bulunmayan şirketler durumundadırlar.
ii) Ticaret ve Sermaye Piyasası Kanunları hükümlerine tabi, Kayıtlı Sermaye Sistemi dışındaki
halka açık anonim ortaklıklar (Hisse senetlerini halka arz etmiş veya arzetmiş sayılan anonim
ortaklıklar):
Bir kapalı veya aile anonim ortaklığı hisse senetlerini halka arz ederek, Sermaye Piyasası
Kanunu'nun kapsamına girme kararı verebilir ve böylece halka açık anonim ortaklık karakteri
kazanabilir. Böyle bir karar küçük tasarrufları toplayarak özkaynak niteliğinde fon oluşturmak
niyetinden kaynaklanır. Öte yandan pay sahibi sayısının 250'den fazla olduğu herhangi bir şekilde tespit olunan anonim
ortaklıkların -hisse senetlerini halka arz etmeseler bile- hisse senetleri halka arz olunmuş sayılır ve bu
ortaklıklar, halka açık anonim ortaklık hükümlerine tâbi olurlar. (SPK md. 11)
Hisse senetleri hamiline yazılı olan şirketlerde ortak sayısının 250’yi aştığı birkaç yoldan anlaşılabilir:
- Genel kurula katılanların kaydedildiği hazirun cetvelinden,
- Temettü ödemesi esnasında kesilen kasa fişlerinden,
- Sermaye artırımlarında artırıma katılanlara ait kayıtlardan.
Yine SPK’nun 11. maddesine göre, Kurulca yapılan incelemede, bu Kanuna tabi ortaklıkların menkul kıymetlerinin ikinci el piyasasının oluştuğu anlaşıldığı takdirde, Kurul bu ortaklıkların doğrudan ya da dolaylı ortak sayısını veya bilanço büyüklüğünü dikkate alarak, menkul kıymetlerine borsada işlem görme şartı da getirebilmektedir.
iii) Sermaye artırımı yönünden, yalnızca Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine tabi anonim
ortaklıklar (Kayıtlı Sermaye Sistemindeki Anonim Ortaklıklar):
Hisse senetlerini halka arz etmek üzere kurulan anonim ortaklıklar ile; kurulmuş olup da, sermaye
artırmak suretiyle hisse senetlerini halka arz edecek olan anonim ortaklıklar, Kurul'dan izin almak şartı
ile kayıtlı sermaye sistemini kabul edebilirler (SPK md. 12).
Bu halde ortaklığın esas sermayesi, çıkarılmış sermaye olur ve sözleşmede tespit edilen kayıtlı
sermaye miktarına kadar yeni hisse senetleri çıkarmak suretiyle yönetim kurulu tarafından Türk
Ticaret Kanunu'nun esas sermayenin artırılmasına ilişkin hükümlerine bağlı kalınmaksızın sermaye
artırılabilir (SPK md.12). Anonim ortaklıklar, SPKurulu’ndan izin almak suretiyle kayıtlı sermaye
sisteminden çıkabilecekleri gibi bu sisteme alınmada aranan nitelikleri yitirmeleri halinde, Kurul
tarafından da sistemden çıkartılırlar.